Το ποδόσφαιρο και άλλα παιγνίδια με μπάλα. Από την Ελληνική αρχαιότητα  στις απαρχές του 20ου αιώνα. Αναφορά στην Κύπρο

Παρασκευά Σαμάρα

            ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η ιστορία της μπάλας, χάνεται πολύ βαθιά πίσω στους αιώνες. Το στρογγυλό αυτό αντικείμενο που μάγεψε και μαγεύει εκατομμύρια ανθρώπους έχει αφήσει  ανεξίτηλα αποτυπώματα. στο κιτρινισμένο χαρτί  της Ιστορίας χιλιάδες χρόνια πριν. Και σίγουρα δεν είναι οι Άγγλοι αυτοί που ανακάλυψαν το ποδόσφαιρο

            Το άθλημα αυτό, αποτελεί ασφαλώς Παγκόσμια  υπόθεση, αφού αναφορές για τη χρήση της (μ)πάλας [από την ελληνική λέξη «πάλλομαι» (=αναπηδώ ρυθμικά) εξου και το ball] εντοπίζονται σε πολλούς παλαιότερους πολιτισμούς.

           Ένα παρόμοιο παιγνίδι το Τσου – Κου συναντούμε και στην Κίνα το 1697 πΧ, άλλα παιγνίδια, στους Αζτέκους στο Μεξικό, στην Αίγυπτο το 2,000 πΧ, στην Ιαπωνία το κεμάρι τον 6ο αιώνα  πΧ κλπ.

 

ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

            Οι αρχαίοι Έλληνες είχαν ιδιαίτερη κλίση στα σφαιριστικά παιγνίδια, στις «σφαιρίσεις» όπως ονομάζονταν. Διατίθετο μάλιστα, ιδιαίτερος χώρος στα Γυμναστήρια και τις παλαίστρες για τις σφαιριστικές ασκήσεις ή τη διεξαγωγή παιγνιδιών από τους σφαιριστές που ονομαζόταν σφαιριστήριο  η   σφαιρίστρα.

 

Τα παιγνίδια με τη μπάλα ήσαν πολλά. Οι αναφορές του Ομήρου (8ος αι.πΧ)  τεκμηριώνουν

 παλαιότερη  μακρά  παράδοση  σφαιρισεων και μάλιστα όχι μόνο στους άνδρες αλλά και στις γυναίκες

.Η πρώτη αναφορά του, στο Ζ´ της Οδύσσειας[1] αφορά το παιγνίδι της σφαίρας που έπαιζε με τις βάγιες της η Ναυσικά, κόρη του βασιλιά των Φαιάκων Αλκίνοου στο χώρο όπου βρίσκουν τον Οδυσσέα ναυαγό.

Στη συνέχεια ο Όμηρος[2] περιγράφοντας τη γιορτή στους Φαίακες προς τιμή του Οδυσσέα αναφέρεται στο σφαιριστικό παιγνίδι υπό τύπον επίδειξης όπου έλαβαν μέρος δύο τουλάχιστον άτομα:

            «Ο ένας έριχνε τη σφαίρα προς τα σύννεφα τα σκιερά λυγίζοντας το κορμί του πίσω, ενώ ο άλλος σηκωνόταν από τη γη ψηλά και την έπιανε εύκολα, προτού να πατήσει με τα πόδια του στη γη

            Ο ποιητής φυσικά δεν επικεντρώνεται σε διευκρινιστικές λεπτομέρειες αλλά πάντα σκιαγραφεί σε αδρές γραμμές τις κοινωνικές περιγραφές που παραθέτει. Από τη μικρή όμως περιγραφή του πιο πάνω αποσπάσματος, δεν χρειάζεται μεγάλη προσπάθεια για να αντιληφθούμε ότι θα μπορούσε να αφορά και απόκρουση ή σύλληψη μπάλας από τερματοφύλακα.

            Για τις σφαιρίσεις, έγραψαν πολλοί από τους αρχαίους φιλοσόφους όπως ο Πλάτων, ο Αριστοτέλης, ο Πλούταρχος, ο Γαληνός, ο Αθηναίος, ο Πολυδεύκης, ο Λάκων  Τιμοκράτης, ο Ησύχιος, ο Φώτιος κ.α.

Οι  Πλάτων[3] και Αριστοτέλης[4] , σύστηναν  για άθληση ,μεταξύ άλλων όχι τις βαριές και επικίνδυνες ασκήσεις αλλά παιγνίδια με την μπάλα, τρέξιμο, άλμα κ.λ.π.

Ο τραγικός ποιητής Σοφοκλής όταν ήταν νέος διακρινόταν για τη χάρη και την επιδεξιότητα του στο παιγνίδι της σφαίρας πράγμα που φαινόταν όταν ο ίδιος έπαιζε το ρόλο της Ναυσικάς στο θέατρο[5]. Αλλά και ο Ισοκράτης φαίνεται ότι αγαπούσε τα σφαιριστικά παιγνίδια, αφού ο Πλούταρχος αναφέρεται στην ύπαρξη ενός παιδικού αγάλματος, σε κάποιο σφαιριστηριο της Αθήνας, που παρίστανε τον ίδιο το ρήτορα, «Κερητίζοντα»[6].

 

 

      Ο Μέγας Αλέξανδρος ,επίσης, έτρεφε μεγάλη συμπάθεια  για τα παιγνίδια της σφαίρας[7]   ,γι’ αυτό επί της εποχής του πήραν μεγάλη ώθηση και διάδοση οι σφαιρισεις. Αυτός, σύμφωνα με τον Harris (1972)[8] ήταν και ο λόγος που ιδρύονταν τότε διάφορα γυμναστήρια ως ειδικοί χώροι για τις ανάγκες των σφαιριστικών παιγνιδιών.

            Από τη στιγμή δε που οι έλληνες «...έφτιαξαν γυμναστήρια σφαίρας, ένα μέρος της εσωτερικής αυλής του σπιτιού τους αφιερώθηκε κατά κανόνα στα παιγνίδια της μπάλας»[9].

Σύμφωνα με τον Αθήναιο, εξάλλου, ο Αλέξανδρος μετά τον πρόωρο θάνατο του ηθοποιού Αριστόνικου του Καρύστιου ,έστησε στην Αθήνα και τον ανδριάντα του,  επειδή ήταν άριστος σφαιριστής  .[10]

            Ανάλογες τιμές απολάμβαναν και οι προπονητές των  αθλητών που ονομάζονταν Σφαιριστές

ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΩΝ ΠΑΙΓΝΙΔΙΩΝ        

Τα είδη των παιγνιδιών με σφαίρα ήσαν αρκετά . Ο Πολυδεύκης διασώζει τα εξής: « απορραξις ή ανακρουσία, αρπαστών επίσκυρος ή επίκοινος, κερητίζειν, κορυκομαχία, ουρανία ή εφηβική, τρίγωνον, φενίνδα ή εφετίνδα».

Εν σε άλλους συγγραφείς συναντούμε : «αντισφαίρισις», «διασφαίρισις»  «σφαιρομαχία»  και  «ιππαστί  σφαίρισις»[11],

Ο Γαληνός επίσης στο έργο του που ονομάζεται: «περί του δια της μικράς σφαίρας γυμνασίου» το είδος αυτό του παιγνιδιού «προσπαθεί να μορφοποιήσει και συστηματοποιήσει μια κατηγορία ασκήσεων με σφαίρα».

Σε κεραμικό θραύσμα που βρέθηκε στην Κόρινθο εικονίζεται νέος με μικρή μπάλα και δίπλα γέροντας να κρατά ράβδο έτοιμος να κτυπήσει μπάλα. Το παιγνίδι θυμίζει κάτι ανάμεσα στο μπάιζ-μπολλ και το σοφτ-μπολλ. Θα μπορούσε κάλλιστα να ονομασθεί «ραβδοσφαιριση»

Κατά τους βυζαντινούς χρόνους και μετά την μεσολάβηση της ρωμαϊκής κατάκτησης οπόταν οι Ρωμαίοι αντέγραψαν πλήρως τις ελληνικές κοινωνικές συνήθειες και επομένως και τα παιγνίδια[12], η σφαίρα εντοπίζεται και ως μάππα[13], λέξη που χρησιμοποιείται στην Κύπρο για να δηλώσει την μπάλα που χρησιμοποιείται για το ποδόσφαιρο αλλά και γενικά ως ονομασία του ίδιου του παιγνιδιού.

α είδη της σφαίρας

Όπως εντοπίζει ο Τάκης Σακελάριος[14] ,αναφέρονται διάφορα είδη σφαίρας αναλόγως μεγέθους ,κατασκευής  χρήσης σχήματος και χρώματος .Έτσι έχουμε :πάλα, πίλος, πορφυρέη, σφαίριον, αγαθίς, συκαμίνη ,εύκυκλος, ευτρόχαλος, θύλακος ,αναβαλλίς ,αδρόσφαιρον ,μεσόσφαιρον ,μικρόσφαιρον ,φούλικλον, ραπτή σφαίρα,, δωδεκάσκυτος[15]Ο Λάζος συγκεντρώνει πέντε περίπου αναλόγως του μεγέθους και της κατασκευής :Θύλαξ(από φούσκα ζώου τυλιγμένη με δέρμα χοίρου η ελαφιού), Φούλικλος(ραμμένη με πολύχρωμα κομμάτια ύφασμα και παραγεμισμένη με νήματα η πούπουλα),Κώρηξ(με δέρμα χοίρου, και παραγεμισμένη με τριμμένα κεραμικά η αλεύρι), Αρπαστή(με νήματα Μαλίου σφικτά και εξωτερικά με ραμμένο ύφασμα), Χωριάτικη(μέσου μεγέθους ελαφριά, με πούπουλα η κομμάτια σπάγκου και εξωτερικά με δέρμα η ύφασμα)  Τριγών.

    

 ΤΡΟΠΟΣ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ ΣΩΖΟΜΕΝΩΝ ΣΦΑΙΡΙΣΤΙΚΩΝ ΠΑΙΓΝΙΔΙΩΝ

Ο Αθηναίος (αρχές 5ου αι. πΧ) στους Δειπνοσοφιστές (1.14) περιγράφει το παιγνίδι «άρπαστον» ως ορμητικό και εξαντλητικό παιγνίδι που απαιτούσε, εξαιτίας των λαβών ειδικές ασκήσεις στον τράχηλο: «πολύ δε σύντονο και κουραστικόν της περί την σφαιριστικήν, αμίλλης τότε κατά τους τραχηλισμούς ρωμαλέον».

            Το «άρπαστον» πιθανώς ήταν το προγενέστερον ονομαζόμενο «φαινίνδα» λέξη που εκφράζει την έννοια της προσποίησης (ξεγέλασμα). Έκανε δηλαδή προσποίηση ο παίκτης ότι θα ρίξει σε κάποιον την σφαίρα ενώ την έριχνε σε άλλον. Πράγμα δηλαδή που και σήμερα συμβαίνει στο ποδόσφαιρο.

            Ο Ι. Πολυδεύκης στον «Ονομαστικόν» του δίνει τις πιο κάτω πληροφορίες σχετικά με τα σφαιριστικά παιγνίδια:

            «Για το παιγνίδι της σφαίρας υπήρχαν πολλά ονόματα όπως επίσκυρος, φαινίνδα, απόρραξις, ουρανία. Και η μεν επίσκυρος είχε ακόμη την προσωνυμία εφηβική και επίκοινος, παίζεται δε με τους παίκτες χωρισμένους σε δύο ίσες ομάδες·έπειτα, αφού τραβήξουν στο μέσο με μια πέτρα μυτερή μια γραμμή, που την ονομάζουν «σκύρον» και αφού τοποθετήσουν σ’ αυτή τη σφαίρα, δύο άλλες γραμμές ύστερα αφού χαράξουν από τη μια και από την άλλη μεριά των παρατάξεων, ρίχνουν τη σφαίρα (μπάλα) εκείνοι που πρώτοι τη σηκώνουν εναντίον των άλλων, των οποίων έργο είναι ν’ αρπάξουν τη μπάλα και να τη ρίξουν εναντίον των πρώτων, μέχρις ότου η μια ομάδα σπρώξει την άλλη πέρα από την τελευταία γραμμή. Η δε φαινίνδα πήρε το όνομα της ή από τον Φαινίδη, που πρώτος την εφεύρε ή από το φενακίζω (που σημαίνει εξαπατώ) διότι αν και υποδείκνυαν άλλο, τη ρίχνουν εναντίον άλλου, εξαπατώντας τον ενδιαφερόμενο.

                Θα μπορούσε να υποτεθεί ότι είναι το παιγνίδι που παίζεται με τη μικρή μπάλα και που πήρε το όνομα από την προσπάθεια με τη βία ν’ αποσπαστεί η μπάλα. Ίσως έτσι θα ονόμαζε κάποιος και το παιχνίδι με τη μαλακή σφαίρα (μπάλα). Κατά δε την απόρραξη έπρεπε αφού κτυπήσει την μπάλα στο έδαφος με δύναμη, και αφού δεκτεί το κτύπημα της μπάλας με το χέρι, να την ξανακτυπήσει (στο έδαφος) και άθροιζε (μετρούσε) τον αριθμό των κτυπημάτων. Κατά δε την ουρανίαν, αφού ο μεν παίκτης ανάστρεφε τον εαυτό του, έριχνε προς τα πάνω τη σφαίρα στον ουρανό· και αυτό που πηδούσαν [για να τη πιάσουν] όφειλαν να την αρπάξουν πριν πέσει στη γη, πράγμα που φαίνεται να δηλώνει και  ο Όμηρος στους Φαίακες. Όταν, όμως, έστελναν την μπάλα προς τον τοίχο, μετρούσαν τον αριθμό των κτυπημάτων. Και εκείνος που ηττάτο (έχανε) ονομάζετο «όνος» (γαϊδούρι) και έκανε ότι τον διέτασσαν και ο νικητής (ονομάζετο) βασιλιάς και ήταν αυτός που διέτασσε. Θα μπορούσε, λοιπόν, κάποιος να πει ότι αυτός που ασχολείται με την μπάλα, παίζει μπάλα, πετά την μπάλα, κτυπά  την μπάλα, ρίχνει, στέλλει, εκπέμπει, εξαποστέλλει, ξαναστέλλει, αντιρίχνει, αντιεπαναφέρει την μπάλα, ασχολείται με τα της μπάλας, είναι ρυθμικός, καλόσχημος (με καλή εμφάνιση), καλός σκοπευτής, επόπτης, νευρώδης. Είναι δε δυνατό να ονομάσει κανείς το παιχνίδι επίσκυρο και σφαιρομαχία»

Ανέκδοτη μετάφραση Μόδεστου Σαμάρα+

 

 

 Ο Παυσανίας[16] μάλιστα (2ος μΧ αιώνας) αναφέρεται στο άγαλμα του Ηρακλή όπου θυσίαζαν οι «σφαιριστές» της Σπάρτης, οι αθλητές δηλαδή της σφαίρας (μπάλας) που ήταν ομαδικό, κάτι ανάλογο με το αγώνισμα του πλατανιστά. Υπήρχαν μάλιστα διάφορες ομάδες. Από επιγραφές που σώζονται[17] σε νικητήριες στήλες είναι γνωστοί οι σφαιρείς των Πιτανατών, των λιμναέων, των κυνοουρέων.

            Το άθλημα της σφαίρας γινόταν στο δρόμο, κοντά στον οποίον βρισκόταν το άγαλμα του «Ηρακλή» ή στο χώρο κοντά στο ιερό της «Ορθίας».

            Για τον τρόπο διεξαγωγής, ο Λουκιανός στον «Ανάχαρση»[18] αναφέρει ότι οι σφαιρείς συμπλέκονταν, πράγμα που φανερώνει ότι επρόκειτο για βίαιο παιγνίδι ανάλογο με τον γνωστό πλατινιστά. Γράφει: «μηδέ οίεσθαι μάτην πονείν αυτούς, οπόταν σφαίρας περί εν των θεάτρω συμπέσοντες παιώσιν αλλήλους».

 

 

            ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΕΣ ΣΚΗΝΕΣ

            Χαρακτηριστική πάντως είναι η σκηνή με την επιτύμβια στήλη σφαιριστή[19] όπου ο ποδοσφαιριστής ισορροπεί στο γόνατο του ή εκτελεί ασκήσεις δεξιοτεχνίας με μπάλα και γόνατο. Αυτή η στάση είναι σήμερα σε όλους γνωστό ότι αφορά ποδόσφαιρο και δείχνει την ικανότητα του παίχτη για έλεγχο της μπάλας.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Στην Όστια  βρέθηκε επίσης μωσαϊκό με αθλητή να ετοιμάζεται να πιάσει τη μπάλα και γιατί όχι ,να κάνει κεφαλιά. Οι ραφές της μπάλας είναι πανομοιότυπες με αυτές της μπάλας ποδοσφαίρου ή χειροσφαίρισης.

 

ΔΙΣΚΟΒΟΛΟΣ Η ΤΕΡΜΑΤΟΦΥΛΑΚΑΣ;

            Η σκηνή από το πιο κάτω θραύσμα αγγείου , θεωρήθηκε από τους ιστορικούς σχολιαστές ως στάση δισκοβολίας. Κι’ αυτό γιατί η αθλητική αγγειογραφία του 5ου πΧ αιώνα είχε πολλές παραστάσεις από αγωνίσματα στίβου.

            Σ τη συγκεκριμένη όμως σκηνή  ,η θέση των δακτύλων του αριστερού χεριού θυμίζει κράτημα μπάλας και όχι δίσκου επειδή φαίνονται όλα σχεδόν τα δάκτυλα του αριστερού χεριού, ενώ θάπρεπε να φαίνεται μόνο ο μεγάλος δάκτυλος. Αυτό σημαίνει ότι τα δάκτυλα είναι ακτινωτά τοποθετημένα κάτω από μια μεγάλη μπάλα. Και πράγματι η στάση του σώματος, ταιριάζει μεν με στάση δισκοβόλου, θυμίζει όμως και τερματοφύλακα που είναι έτοιμος να στείλει τη μπάλα στο γήπεδο. Η στήλη δε δίπλα του,  θα μπορούσε να είναι, αντί το λεγόμενο σήμα της δισκοβολίας ,το δοκάρι  του τέρματος. 

 

 

ΠΑΙΓΝΙΔΙΑ ΜΕ ΜΠΑΛΑ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

            Στην Κύπρο εντοπίζουμε στις πρώτες καταγραφές παιγνιδιών του Αθανασίου Σακελαρίου[20] (1891 ) ,τρία παιγνίδια με μπάλα. Τα «Μάππα-Μουλαπια», «Μάππα – πόλεμος» και  «Μάππα- Γάδαρος».

            Κατά τον δάσκαλο Γεώργιο Λουκά[21] αλλά και κατά την περιγραφή του Πολυδεύκη τα «μηλάπια»   [22]  είναι τα ίδια παιγνίδια με  την απόρραξιν», την «επίσκυρον» και την «φαινίνδαν».

            Η «μάππα – πόλεμος» μάλιστα, σύμφωνα με τον Σακελάριο, (ο Σακελάριος γράφει το 1891),  ήταν ένα παιγνίδι συμπλοκής και βιαιότητας χωρίς κανονισμούς, που στα τελευταία χρόνια προφανώς μετά την εισαγωγή του ποδοσφαίρου στο νησί ατόνησε και χάθηκε. Να είναι άραγε το ίδιο Σπαρτιατικό παιγνίδι που αναφέρουν οι προαναφερθέντες συγγραφείς, Παυσανίας και Λουκιανός;

        Η μπάλα κατασκευαζόταν με παλιά ρούχα και δέρμα αίγας ή και με την ουροδόχο κύστη του χοίρου που ονομαζόταν «φούσκα».

 

            Η ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

            Το ποδόσφαιρο εισήχθηκε στην Κύπρο με τους βασικούς κανονισμούς, περίπου όπως τους γνωρίζουμε σήμερα,, επί Αγγλοκρατίας μαζί με άλλα Αγγλικά παιγνίδια.

            Στα έγγραφα του Δημόσιου Αρχείου[23] και δημοσιεύματα εφημερίδων εντοπίζονται διάφορα παιγνίδια όπως το Κρίκετ, το τένις, γκολφ, ποδηλασία, αυγοδρομίες, σακκουλοδρομίες, τυφλοδρομίες, δρόμος με δεμένες τις μπότες, πάλη πάνω σε γαϊδούρια κ.α.

            Στην εισαγωγή αυτού του είδους των αγωνισμάτων αντέδρασαν οι Κύπριοι θεωρώντας τα ξενόφερτα και μακράν απέχοντα από την Κυπριακή Ελληνική παράδοση. Στην εφημερίδα «Αλήθεια» εντοπίζουμε άρθρο γραμμένο στο πνεύμα αυτό που σχολιάζει τις ιπποδρομίες του 1885:«μικράν δύναται τις είπειν έχει σχέσιν προς τα γυμναστικά παιδεύματα των προγόνων ημών»[24]. Δύο χρόνια μετά θα μποϋκοτάρουν [25] τις βρετανικές εκδηλώσεις (με αγώνες κ.α.) προς τιμήν του Ιωβηλαίου της βασίλισσας Βικτορίας, οι οποίες απέτυχαν ελλείψει κοινού.

            Και στην εφημερίδα «Σάλπιγξ» ο σχολιαστής θα καυτηριάσει το 1893 τις ιπποδρομίες: «ποιον το καλόν όπερ προσπορίζουσι τη νήσω ή τοις νησιώταις αι ιπποδρομίαι; Ουδέν[26]

 

            Η ΠΡΩΤΗ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΟΜΑΔΑ

            Σ’ ένα τέτοιο αρνητικό κλίμα αφού το ποδόσφαιρο θεωρήθηκε ξενόφερτο, κατάφερε να ριζώσει και να γίνει αποδεκτό από το φίλαθλο κοινό. Έτσι δημιουργήθηκαν οι πρώτες Κυπριακές ποδοσφαιρικές ομάδες. Σύμφωνα με δημοσίευμα στην εφημερίδα «Φωνή της Κύπρου» τον Αύγουστο του 1900 μια ομάδα τριάντα νέων άρχισε να ασχολείται με το ποδόσφαιρο[27].

            Στην ίδια εφημερίδα στις 8 Σεπτεμβρίου δίνεται περιγραφή της ιδρύσεως του «Ελληνικού Αθλητικού Συλλόγου» με πρόεδρο τον Θόη (Θεμιστοκλή) Θόμσων ενώ στις 18 Νοεμβρίου ο σύλλογος θα κάνει τον πρώτο του αγώνα με Αγγλική ομάδα.

            Στο αρχείο της Κ.Ο.Π. καταγράφεται το σωματείο «Νέος Αιών Τρικώμου» ως το πρώτο σωματείο που ασχολείται με το ποδόσφαιρο.

           Επίσημα ως πρώτο ποδοσφαιρικό σωματείο θεωρείται η Ανόρθωση ,που ιδρύθηκε στις 30/1/1911.Ακολουθησαν το 1919 Η ΛΑΛΛ στη Λύση (1919)και το 1920 η Αναγέννηση Δερυνειας.(και τα δυο σωματεία όμως πολύ αργότερα μετείχαν στα πρωταθλήματα).Το 1924 ιδρύθηκε το ΤΡΑΣΤ,, στις 8/ΙΙ/1926 το ,στις 30/4/1926/ τη Ε.Ν. Κεραυνός(θα εμπλακεί αργότερα).Ο Π.Ο.Λ. ιδρύθηκε στις  4/6/1927,στις 4/4/1929 ιδρύεται η Ομόνοια Αραδιππου,το 1930 η ΑΕΛ και ο ΑΡΗΣ , ενώ στα 1931 ο Ολυμπιακός και ο Διγενής Ακρίτας Μόρφου .Θα ακολουθήσουν αργότερα και άλλα ιστορικά σωματεία[28]           

 

Το πρώτο Παγκύπριο πρωτάθλημα διοργανώθηκε το 1931-32 και μέχρι το 1933-34 εντάχθηκαν στο πρωτάθλημα Α κατηγορίας οι ομάδες:

ΑΕΛ , ΑΝΟΡΘΩΣΗ , ΑΠΟΕΛ , ΑΡΗΣ,  ΕΠΑ , ΚΙΝΥΡΑΣ,  ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΣ  , ΤΡΑΣΤ,

ΤΣΕΤΙΝ -ΚΑΓΙΑ

 

            ΤΙΜΩΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΣΧΟΛΙΚΟΥΣ ΣΥΛΛΟΓΟΥΣ

            Στον ποδοσφαιρικό οργασμό που θα ακολουθήσει δεν μπορούσαν να αντισταθούν τα παιδιά και οι έφηβοι. Η αγάπη τους για το ποδόσφαιρο θα ξεσηκώσει την μήνιν του κατεστημένου.

Text Box: Το Π.Σ….. τιμωρεί τους: (5 ονόματα) με αποβολή μιας ημέρας έκαστον, διότι εφωράθησαν παίζοντες ποδόσφαιρον, παρά την απαγόρευσιν της παιδιάς ταύτης υπό των κανονισμών. Τιμωρεί τον Κ.Π. με επίπληξιν και ορθοστασίαν εις πάντα τα μαθήματα επί δύο ημέρας, διότι παρώτρυνε τους Α.Κ. και Α.Ξ. να εμπαίζωσι τον συμμαθητήν των Α.Κ.
(22 Φεβρουαρίου 1935)
                                                     * 
 (Το Π.Σ.) τιμωρεί τους: (τρία ονόματα) με διήμερον αποβολήν έκαστον, διότι κατά την παράδοσιν των φυσικών κατήρτιζον ποδοσφαιρικάς ομάδας, καθ’ ά δε ωμολόγησαν οι ίδιοι, παίζουν ποδόσφαιρο.
(5 Μαρτίου 1935)

 

            Έτσι ο καθηγητικός σύλλογος του Παγκύπριου Γυμνασίου[29] τιμωρούσε με σκληρότητα όσους μαθητές έφθανε στην αντίληψη των διδασκόντων ότι ασχολήθηκαν με το ποδόσφαιρο. Καταγράφουμε δύο τέτοιες περιπτώσεις (1935) από τα αρχεία του Παγκυπρίου Γυμνασίου.

 

Τα σχόλια τα

αφήνουμε στον

αναγνώστη?///

 

 

 

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

 

 1. Ομήρου Οδύσσεια. Ζ´, 96-101 και 110-117

2. Ομήρου Οδύσσεια. Θ´ 372-376

3. Πλάτων, «Νόμοι» .1.643, 7.790, 7.797

4. Αριστοτέλης. «Πολιτεία», 1338

 5. «...ιδιωτών δε Σοφοκλής ο τραγικός  κai, ότε τας πλυντρίας εδίδασκε, το της Ναυσικάς πρόσωπον σφαίραν παιζούσης υποκρινόμενος, ισχυρώς ευδοκίμησεν» Σουκτώνιος 2, σ.68 και Αθήναιος.

 6. Πλουτάρχου. «Ισοκράτης» 839

 7. Μουρατίδη Ι.(1990). Ιστορία Φυσικής Αγωγής, 281

 8. Harris. H.A. (1972). Sports in Greece and Rome, London p.p. 84-85 και Lufage “pila” D/5, Τόμος IV.675

 9. G. Lufage “pila” D/5, IV 475

10. Αθήναιος. Δειπνοσοφιστές, 19

11.Αθήναιος1,25 σχολιαστής Πλάτωνος στον θεαιτητο146α, Ευστάθιος, Ι601.25, Ησυχιος,Θεοφραστ.Χαρακτ.5(^)

12.Γιάτσης Σωτήρης .(1998). «Ιστορία της Άθλησης και των αγώνων στον ελληνικό κόσμο κατά τους Ελληνορωμαϊκούς, τους βυζαντινούς και τους νεώτερους χρόνους», Θεσσαλονίκη, 54

 13.Λάζος Χρήστος. (2002). «Παίζοντας στο χρόνο», σ.41

14. Σακελαριος Τακης .(1956)Παιγνίδια, Γυμναστική Αθλητισμος,10.

15. Πλουταρχος,2,1003d

16. Παυσανία,.«Ελλάδος Περιήγησις – Κορινθιακά, Λακωνικά. 3.14.6., έκδοση 1976, σ.359

17.Inscriptions  Graecae, 1973, Berlin

 18.Λουκιανού «Ανάχαρσις» § 38

19. Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών (α μισό 4ου πΧ αιώνα)

20. Α. Σακελαρίου.(1891) .«Τα Κυπριακά», Β´, 263-65, β´ έκδοση (η Α έκδοση έγινε το 1868)

 21. Γεωργίου Λουκά. (1874). «Φιλολογικαί επισκέψεις εν τω βίω των νεωτέρων Κυπρίων», σ.108-109

22. Πολυδεύκης .«Ονομαστικός». θ.105,6

23. Δημόσιο Αρχείο Κύπρου. SAI/1809/11/1  αρ.44 (Bairam Sports, 1911, 1927, κ.α.)

24. εφημερίδα Αλήθεια ,1887, αρ.330

 25. Παντελής Σταύρου .(1985). «Νέα Ιστορία της Κύπρου», Αθήνα

 26. Σάλπιγξ . 1893, αρ. Φύλου 24, «Εκθέσεις και όχι ιπποδρομίαι»

  27. Φωνή της Κύπρου, 18 Αυγούστου 1900

28. Αταλιώτη Μάριου και Κυπριανού Γιώργου. (Αχρονολόγητο). «ΙΣΤΟΡΙΑ  ΚΥΠΡΙΑΚΟΥ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ Περίοδος 1932-1962», 15  , Γαβριηλίδη Μιχάλη και Παπαμωυσέως Στέλιου.(2001). «Ένας αιώνας κυπριακό ποδόσφαιρο»

29. Παγκύπριο Γυμνάσιο. (1933). «Σελίδες από την Ιστορία και τη ζωή του Παγκυπρίου Γυμνασίου» εκατονταετηρίδα 1893-1993, σ.203(επιμέλεια Γεώργιος Χατζηκωστής)