Οι Ολυμπιονίκες του Αιγαίου

 

Το Αιγαίο πλούσιο σε ιστορία και πολιτισμό όχι μόνο δεν έμεινε πίσω αλλά η παρουσία του στα αθλητικά δρώμενα ήταν παρά πολύ σημαντική. Αυτό επιβεβαιώνεται από το γεγονός ότι παντού στα τοπικά μουσεία διασώζεται  κάποιο αντικείμενο σχετικό με την άθληση, είτε πρόκειται για αγγείο με εικόνες, είτε αγαλματίδιο, είτε επιγραφές κτλ

 

Επιπλέον οι κατάλογοι Ολυμπιονικών στοιχεία για τούς οποίους έχουμε από την 95η Ολυμπιάδα γύρω στο 400 π.Χ. (Ολυμπιακή αναγραφή από τον Ιππία) καταγράφουν πληθώρα ονομάτων μνημονεύοντας την Ολυμπιάδα το έτος και το αγώνισμα του νικητή.

Με βάση τους καταλόγους αυτούς μπορεί ο ερευνητής να εντοπίσει τους νικητές στους αγώνες κατά χρονολογική σειρά.

 

Κατάλογος ολυμπιονικών από τα νησιά του Αιγαίου

 

Νικητές στο Στάδιο

Ολυμπιάδα

Έτος

Όνομα

Νήσος

53η

568 π.X.

Άγνων

Σκόπελος (Πεπάρηθος) 

62η

532

Ερυξίας

Εύβοια (Χαλκίς)

75η

480

Ξενοπείθης (παις)

Κέα

76η

476

Σκαμάνδριος

Λέσβος (Μυτιλήνη)

82η

452

Λάχων (παις)

Κέα

112η

332

Ευρύλας

Εύβοια

114η

324

Μικίνας

Ρόδος

117η

312

Παρμενίδης

Λέσβος (Μυτιλήνη)

128η

268

Φιλίνος (παις)

Κως

129η

264

Φιλίνος

Κως

130η

260

Φιλίνος

Κως

141η

216

Δωρόθεος

Ρόδος

143η

208

Ηράκλειτος

Ρόδος

153η

168

Αρίστανδρος

Λέσβος (Άντισσα)

154η

164

Λεωνίδας

Ρόδος

155η

160

Λεωνίδας

Ρόδος

156η

156

Λεωνίδας

Ρόδος

157η

152

Λεωνίδας

Ρόδος

157η

152

Απολλόδωρος (παις)

Σάμος

172η

92 π.X.

Εύδαμος

Κως

201η

25 μ.X.

Δαμασίας

Κρήτη (Κυδωνία)

206η

45

Ουαλέριος

Λέσβος (Μυτιλήνη)

213η

85

Θεόδοτος (ή Ρόδων)

Εύβοια (Κύμη)

233η

153

Δημήτριος

Χίος

234η

157

Ηράς

Χίος

238η

173

Αγαθόπους

Αίγινα

239η

177

Αγαθόπους

Αίγινα

247η

209 μ.X.

Σατορνίλος

Κρήτη (Γόρτυς)

Νικητές στο αγώνισμα Διαύλου

129η

264 π.X.

Φιλίνος

Κως

130η

260

Φιλίνος

Κως

154η

164

Λεωνίδας

Ρόδος

155η

160

Λεωνίδας

Ρόδος

156η

156

Λεωνίδας

Ρόδος

157η

152

Λεωνίδας

Ρόδος

Νικητές στον Οπλίτη Δρόμο

154η

164 π.X.

Λεωνίδας

Ρόδος

155η

160

Λεωνίδας

Ρόδος

156η

156

Λεωνίδας

Ρόδος

157η

152

Λεωνίδας

Ρόδος

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Νικητές στο Πένταθλο

75η

480 π.X.

Ιερώνυμος

Άνδρος

177η

72

Αριστωνιμίδας

Κως

Νικητές στην Πάλη

76η

476 π.X.

Θεόγνητος (παις)

Αίγινα

77η

472

Ευρυμένης

Σάμος

79η

464

Φερίας (παις)

Αίγινα

80η

460

Αλκιμέδων (παις)

Αίγινα

84η

444

Ταυροσθένης

Αίγινα

140-145η

220-200

Δημοκράτης

Τένεδος

147η

192

Αγησίστρατος (παις)

Ρόδος (Λίνδος)

152η

172

Αριστομένης

Ρόδος

156η

156

Προκλής (παις)

Άνδρος

163η

128

Νικάσυλος

Ρόδος

Νικητές στην πυγμή

48η

584 π.X.

Πυθαγόρας

Σάμος

59η

544

Πραξιδάμας

Αίγινα

60η

540

Νεοκρέων (παις)

Κέα

65η

520

Γλαύκος (παις)

Εύβοια (Κάρυστος)

71η

496

Κλεομήδης

Αστυπάλαια

75η

480

Θεαγένης

Θάσος

79η

464

Διαγόρας

Ρόδος

83η

448

Ακουσίλαος

Ρόδος

94η

404

Πεισίροδος (παις)

Ρόδος

95η

400

Ξενόδικος (παις)

Κως

96η

396

Ευκλής

Ρόδος

114η

324

Δούρις (παις)

Σάμος

120η

300

Άρχιππος

Λέσβος (Μυτιλήνη)

121η

296

Κάλλιππος

Ρόδος

160η

140

Αγέλης (παις)

Χίος

Νικητές στο Παγκράτιο

76η

476 π.X.

Θεαγένης

Θάσος

82η

452

Δαμάγητος

Ρόδος

83η

448

Δαμάγητος

Ρόδος

87η

432

Δωριεύς

Ρόδος

88η

428

Δωριεύς

Ρόδος

89η

424

Δωριεύς

Ρόδος

156η

156

Αριστομένης

Ρόδος

156η

156

Αμύντας (παις)

Ρόδος

Νικητές στους Ιππικούς Αγώνες

120η – 123η

300-290

Νικαγόρας

Ρόδος (Λίνδος)

 

 

Τελευτίας

Ρόδος (Κάμειρος)

 

 

 

 

 

Νικητές στις Αρματοδρομίες

90η

420 π.X.

Ξενόμβροτος

Κως

120-123η

300-290

Νικαγόρας

Ρόδος (Λίνδος)

243η

193 μ.X.

Θεόπροπος

Ρόδος

Νικητές στο Δόλιχο

83η

448 π.X.

Αιγείδας

Κρήτη

384η

384

Σωτάδης

Κρήτη

 

Αν διερευνήσουμε χρονολογικά την επιτυχία στους Ολυμπιακούς Αγώνες για τα νησιά που μετείχαν θα δούμε την πιο κάτω σειρά, αυτό αποδεικνύει τη συστηματικότητα της κάθε περιοχής όσον αφόρα την ενασχόληση στα της άθλησης.

  

Νήσος

Χρονολογία π.Χ.

Σάμος

584

Σκόπελος

568

Αίγινα

544

Κέα

540

Εύβοια

532

Αστυπάλαια

496

Θάσος

480

Λέσβος

476

Σάμος

472

Ρόδος

452

Κως

420

  

 

 Αν διερευνήσουμε επίσης αριθμημένες τις νίκες σε κάθε περιοχή για να διαπιστώσουμε τον όγκο και τη συνεχεία υψηλού επίπεδου στο σύνολο των αθλημάτων στους Ολυμπιακούς Αγώνες βλέπουμε ότι: 

  

Νήσος

Νικητές

Ρόδος

33

Κως

8

Αίγινα

8

Λέσβος

6

Σάμος

5

Κρήτη

4

Εύβοια

4

Χίος

3

Κέα

3

Θάσος

2

Άνδρος

1

Τένεδος

1

Αστυπάλαια

1

Σκόπελος

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Η Ρόδος και οι Διαγορίδες

 

Είναι φανερό ότι η Ρόδος είχε εξέχουσα θέση στο αθλητικό Αιγαίο στο χώρο και στο χρόνο κάποιοι Ρόδιοι αθλητές άφησαν ισχυρό αποτύπωμα όπως:

 

Ο Δωριεύς με 3 συνεχόμενες νίκες στο Παγκράτιο

Ο Λεωνίδας με 4 συνεχόμενες νίκες στο Στάδιο, 4 στο Δίαυλο και 4 στον Οπλίτη Δρόμο.

 

Οι οικογένεια των Διαγοριδών με νικητές από τον παππού Διαγόρα μέχρι τα εγγόνια αποτελούν αθλητικό φαινόμενο που δεν άφησε ασυγκίνητο τον Πίνδαρο ο οποίος συνέγραψε το έβδομο Ολυμπιόνικο προς τιμή του Διαγόρα της Ρόδου. 

 

Οι νίκες αυτής της οικογένειας:

 

Διαγόρας 464 π.Χ. τελευταία νίκη

Τα παιδιά του Δαμάγητος νικητής στο Παγκράτιο στα 452, 448,

ο Ακουσίλαος στη Πυγμή στο 448,

ο Δωριεύς στο Παγκράτιο στα 432, 428, 424.

Τα εγγόνια του Πεισίροδος στην Πυγμή στο 454 και

 Ευκλής νικητής στο 396.

 

Ο Διαγόρας είχε σύμφωνα με τις πηγές νικήσει στην Πυγμή σε Ολυμπιακούς αγώνες και πριν το 464 π.Χ προφανώς στο 468 π.Χ. όμως σύμφωνα με τον Πίνδαρο είχε επίσης νικήσει και δυο φόρες στα Νέμεα τέσσερεις στα Ίσθμια και δυο φορές στη Ρόδο στην Αθήνα, Θήβα, Πλαταιές, Άργος, Παλλήνη, Μέγαρα, και στην Αίγινα. Ανάλογη πορεία σύμφωνα με τις σωζόμενες πηγές  είχε και ο γιος του Δωριεύς που σύμφωνα με επίγραμμα υπήρξε « Ολυμπιονίκης τρις, Πύθια τετρακις, Ίσθμια οκτάκις, Νέμεα επτάκις, Παναθήναια τετράκις, Ασκληπιεία τετράκις, Εκατόμβαια τρις, Λύκαια τρις ».

 

Δεν αποκλείεται και οι άλλοι Διαγορίδες να είχαν εξίσου πολλές νίκες πλην όμως δεν σώζονται πηγές.

 

 

Όνομα

Χρονολογία

Άθλημα

Διαγόρας

468

Πυγμή

Διαγόρας

464

Πυγμή

Δαμάγητος

452

Παγκράτιο

Ακουσίλαος

448

Πυγμή

Δαμάγητος

448

Παγκράτιο

Δωριεύς

432

Παγκράτιο

Δωριεύς

428

Παγκράτιο

Δωριεύς

424

Παγκράτιο

Ευκλής

396

Πυγμή

Πεισιρρόδος

404

Πυγμή

 

 

 

   

  

 

Η επίσκεψη του Παυσανία στην αρχαία Ολυμπία κατά τον 2ο μ.Χ. αιώνα και η καταγραφή των όσων είδε εκεί διασώζει αρκετές πληροφορίες για την οικογένεια. Περιγράφει αρχικά τους ανδριάντες της οικογενείας που είδε στο χώρο αφιερωμένους προς τιμή της νίκης τους.

 

« Θεασάμενος δε και τούτους επί των Ροδίων αθλητών αφίξη τας εικόνας Διαγόρα δε και το του εκείνου γένος. Οι δε συνεχείς τε αλλήλοι και εν κόσμω τοιώδε ανέκειντο. Ακουσίλαος μεν λαβών Πυγμής εν ανδράσι Στέφανον, Δωριεύς δε ο νεότατος παγκρατίω νικήσας Ολυμπιάσιν εφεξής τρισί. Πρότερον δε έτι του Δωριέως εκράτησε και Δαμάγητος τους εισελθόντας εις το Παγκράτιον. Ούτοι μεν αδελφοί τε εισίν και Διαγόρου παίδες, επί δε αυτούς κείται και ο Διαγόρας πυγμής εν ανδράσιν ανελόμενος νίκην λαμπράν. Του Διαγόρου δε Ροδίου την εικόνα Μεγαρεύς ειργάσατο Καλλικλής Θεοκόσμου του ποιήσαντος το άγαλμα εν Μεγάροις του Διός.   Διαγόρου δε και οι των θυγατέρων παίδες πύξτε ήσκησαν και έσχον Ολυμπικάς Νίκας εν μεν ανδράσιν Ευκλής Καλλιάνακτος τε ων και Καλλιπατείρας Διαγόρου. Πεισίροδος δε εν παισίν ον η μήτηρ ανδρός επιθεμένη γυμναστού σχήμα επί των Ολυμπίων αυτή τον αγώνα ήγαγε. Ούτος δε ο Πεισίροδος και «εν τω άλτει παρά της μητρός τον πατέρα έστηκεν» Παυσανίας Ελλάδος περιηγήσεις, Ηλιακά Β VII 1,2,3.

 

Δεν σταματά όμως ο Παυσανίας εδώ αφού περιγράφει και γεγονότα από τη διπλή νίκη των αδελφών Δαμάγητου και Ακουσίλαου.

 

«Διαγόραν δε και ομού τοις παισίν Ακουσιλάω και Δαμάγητω λέγουσιν εις Ολυμπίαν ελθείν. Νικήσαντες δε οι νεανίσκοι δια της Πανηγύρεως, τον πατέρα έφεραν βαλλόμενόν τε υπό των Ελλήνων θεατών άνθεσι και ευδαίμονα επί τοις παισί καλούμενον.» Παυσανίας Ελλάδος περιηγήσεις, Ηλιακά Β VII 3.

 

Για τη στιγμή της περιφοράς του πατέρα εντός του σταδίου μετά τις νίκες των γιών του το 448 π.Χ. γράφει και ο Πλούταρχος ο οποίος περιγράφοντας τις στιγμές εκείνες αναφέρεται στα λόγια ενός Λάκωνα προς το Διαγόρα που πέθανε από τη χαρά του για την επιτυχία των παιδιών του. Γράφει ο Πλούταρχος στο Βίοι παράλληλοι, Πελοπίδας ΧΧΧΙV

 

«Ου γαρ ως Αίσωπος έφασκε χαλεπώτατος εστίν ο των ευτυχούντων θάνατος, αλλά μακαριώτατος εις ασφαλή χώραν τας ευπραξίας κατατιθέμενος των αγαθών και τύχην μεταβάλλεσθαι μη απολείπων. Διο βέλτιον ο Λάκων τον Ολυμπιονίκην Διαγόραν επιδόντα μεν υιούς στεφανομένους Ολυμπιάσιν, επιδόντα δε οιονούς και θυγατριδούς ασπασάμενος έφη «ΚΑΤΘΑΝΕ ΔΙΑΓΟΡΑ, ΚΑΤΘΑΝΕ ΔΙΑΓΟΡΑ, ΟΥΚ ΕΙΣ ΟΛΥΜΠΟΝ ΑΝΑΒΗΣΗ…!»

 

Αναφερόμενος στα εγγόνια του Διαγόρα ο Παυσανίας γράφει επίσης στα Ηλιακά για την παρουσία Καλλιπάτειρος κόρης του Διαγόρα εντός του σταδίου της Ολυμπίας παρά την απαγόρευση παρουσίας έγγαμων γυναικών στο χώρο. Η μητέρα του Πεισίροδου είχε μεταμφιεστεί σε προπονητή για να μπορέσει να παρακολουθήσει τον αγώνα του γιου της. Όταν όμως μετά τη νίκη σηκώθηκε για να πανηγυρίσει της έπεσε ο μανδύας και αποκαλύφθηκε το φύλο της. Αλλά από σεβασμό προς τη δόξα της οικογένειας η Καλλιπάτειρα δεν τιμωρήθηκε. Θεσπίστηκε όμως από τότε νόμος οι Γυμναστές των αθλητών να εισέρχονται και αυτοί γυμνοί στον ιερό χώρο.

 

«Κατά δε την εις Ολυμπίαν Οδόν, πριν ή διαβήναι τον Αλφειόν ποταμόν, εστίν όρος Σκιλλούντος ερχομένω πέτραις υψηλαίς, απότομον, ονομάζεται δε Τυπαίον όρος. Κατά τούτου τας γυναίκας Ηλείους έστιν ωθείν ην φωραθώσιν εις τον αγώναν ελθούσαι τον Ολυμπιακόν ή και όλως εν ταις επειρημένας σφίσιν ημέρας διαβάσαι τον Αλφειόν ποταμόν.

 

Ου μην ουδεαλώναι λέγουσιν ουδεμίαν, ότι μη Καλλιπάτειραν μόνην Καλλιπάτειρα, Πεισιρόδου, προαποθανόντος αυτή του ανδρός εξεικάσασα αυτήν τα πάντα ανδρί γυμναστή ήγαγε εις Ολυμπίαν τον υιόν μαχούμενον πυγμήν. Νικώντος δε του Πεισιρόδου το έρυμα εν ω τους γυμναστάς έχουσιν απειλημμενους τούτο υπερπηδώσα η Καλλιπάτειρα εγυμνώθη. Φωραθείσης δε ότι γυνή είη ταύτην αφιάσαν αζήμιον και τω πατρί και αδελφοίς αυτής και τω παίδω αιδώ νέμοντες υπήρχον δη άπασιν Ολυμπικαί Νικαι εποιήσαντο δε νόμον εις το έπειτα επί τοις γυμναστές γυμνούς σφάς εις τον αγώναν εισέρχεσθαι»